ÇOCUK VE ERGEN RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI

Ruh sağlığı kişinin kendisiyle ve çevresiyle sürekli bir denge ve esnek bir uyum içinde olmasıdır. Erişkinler için geçerli olan ruh sağlığı tanımı genellikle çocuklar için de doğrudur. Ancak çocuğun sürekli gelişen ve değişen bir yapıya sahip olduğu göz önüne alındığında, tanımlamada değişik ölçütler kullanmak zorunluğu doğar. Bu nedenle, çocukta ruh sağlığının değerlendirilmesi gelişim dönemlerinde beliren ruhsal niteliklerin ayrıntılarıyla bilinmesine bağlıdır.

Günümüzde Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları, diğer bir ifadeyle Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi branşı, tüm dünyada ve ülkemizde hızla genişleyen bir bilim dalıdır. Avrupa Tıp Uzmanları Birliği tarafından "18 yaş altı çocuklarda uzman hekim tarafından tıbbi yöntemler, standartlar ve yaklaşımlar ile ruh sağlığı sorunlarının önlenmesi, tanı konması ve tedavisinin uygulanması" olarak tanımlanmıştır.

Bilimsel içeriğine bakıldığında genetik, fizyolojik, biyokimyasal, nöroendokrin yapıyı, doğum öncesi ve sonrası gelişimsel özellikleri incelemesi bakımından biyolojik  bir bilim; çok erken dönemden başlayarak kişiler arası ilişkileri ve etkileşim biçimlerini, çocuk yetiştirme tutumları, ailesel ve çevresel etmenleri araştırmasıyla toplum bilimi; çocuk, ergen ve ailelerin davranışlarının değerlendirilmesi, biçimlendirilmesi açısından eğitim ve davranış bilimi; ortaya çıkan ruhsal nitelikli sorunların, çocuklukta yerleşmeden, yaygınlaşmadan ele alınıp düzeltilmesi, sağlıklı bireylerin yetişmesi için gerekli önlemlerin alınması açısından koruyucu hekimlik bilimidir.

Hastanemiz çocuk ve ergen psikiyatrisi polikliniğinde 0-16 yaş arasındaki çocuk ve ergenlerde görülebilen; sosyal, ailesel ve akademik işlevselliği olumsuz etkileyen ruhsal sorunların  psikiyatrik değerlendirmesi yapılmakta; gerekli psikometrik incelemelerin uygulanmasının ardından  ruhsal bozukluk saptanması durumunda uygun tedavi şekli (bireysel psikoterapi, ilaç tedavisi, oyun terapisi) belirlenip uygulanmaktadır.

Çocuk ve ergenlerde görülen ruhsal bozukluklar:

  • Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu
  • Özgül Öğrenme Güçlüğü
  • Yaygın Gelişimsel Bozukluklar (Otizm)
  • Zeka Geriliği
  • Karşıt Olma-Karşı Gelme Bozukluğu
  • Davranım Bozukluğu
  • Kaygı Bozuklukları
  • Tik Bozuklukları
  • Depresyon
  • Bipolar Bozukluk
  • Konuşma Bozuklukları
  • Enürezis (Alt ıslatma)
  • Enkoprezis (Kaka kaçırma)
  • Yeme Bozuklukları
  • Uyku Bozuklukları
  • Cinsel Kimlik Bozuklukları
  • Alkol ve Madde Kullanım Bozuklukları
  • Erken Başlangıçlı Şizofreni
  • Dürtü Kontrol Bozuklukları
  •  Uyum Bozukluğu

Çocuk ve Ergen Psikiyatrisinde Uygulanan Tedavi Yöntemleri

  • Farmakoterapi (İlaç tedavisi)
  • Bireysel Psikoterapi (Bilişsel- Davranışçı, Psikanalitik, destekleyici)
  • Oyun terapisi
  • Grup terapisi
  • Aile terapisi

Uygulanan Testler

  • WISC-R zeka testi
  • Stanfort Binet zeka testi
  • Denver II Gelişimsel Tarama Testi
  • Beier Cümle Tamamlama Testi
  • Good Enough-Harris Bir İnsan Çiz testi
  • Bender Gestalt görsel algı motor testi

ÇOCUK VE ERGENLERDE PSİKOLOJİK DEĞERLENDİRME

Psikolojik değerlendirme çocuk ya da ergenin, zihinsel, duygusal, davranışsal, sosyal ve dil gelişimi, bireysel özellikleri ve çeşitli beceri alanları (problem çözme, motor beceriler, akademik beceriler vb.) açısından değerlendirilmesini içerir. Çocuk ve ergenin psikiyatrik değerlendirmesinin önemli bir parçası olup, öykü, klinik gözlem ve görüşmelerden edinilen bilgilerle birleştirilerek çocuğun durumu hakkında niceliksel bilgiler sağlamaktadır.  Psikolojik değerlendirme yoluyla çocuk ve ergenlerin güçlü ve zayıf yanlarının daha iyi anlaşılması, yakınmaların olası nedenlerinin bulunabilmesi ve gerek önleyici gerekse tedaviye yönelik uygun yaklaşımın belirlenmesi mümkün olmaktadır.

Çocuk ve ergenlere uygulanan testler başlıca iki gruba ayrılmaktadır:

  • Gelişim ve zeka testleri
  • Projektif testler

WESCHSLER ÇOCUKLAR İÇİN ZEKA ÖLÇEĞİ (WISC-R)

6-16 yaş grubuna yönelik zihinsel performanslarını belirlemek amacıyla uygulanan bireysel zeka testidir. Test, sözel ve performans olmak üzere iki bölümden, her bölüm de bir yedek, 5 ana test olmak üzere 6 alt testten oluşmaktadır. Bireysel bir test olup bir oturumda bir kişiye uygulanır. Her alt testin soruları yönergeye uygun bir şekilde çocuğa yöneltilir ve çocuktan bu soruları yanıtlaması istenir. Uygulama süresi 1,5-2 saatttir. Ülkemizde kullanılan yetenek ve zeka testleri arasında geçerlik ve güvenirliği en yüksek olan zeka testidir. Üstün yetenekli çocuklara eğitim veren resmi okul ve kurumlar yalnızca WISC-R testi sonuçlarına göre öğrenci kabul etmektedir. Ek olarak; öğrenme güçlükleri, dikkat dağınıklığı ve dikkat aralığı tespiti ve beceri analizini içermektedir.

STANFORD-BİNET ZEKA TESTİ

2-6 yaş arası çocuklara yönelik bireysel zeka testidir. Küçük çocuklara uygulandığında yaklaşık 30 dakika, daha büyüklere uygulandığında bir veya bir buçuk saat sürer. Stanford-Binet testinin 15 farklı alt testi zekanın göstergeleri kabul edilen dört tür zihinsel yeteneği ölçecek şekilde düzenlenmiştir. Bunlar sözel yargılama, soyut/görsel yargılama, niceliksel yargılama ve kısa süreli bellektir.

DENVER II GELİŞİMSEL TARAMA TESTİ

0-6 yaş çocuklarının gelişimsel değerlendirilmesinde kullanılan bir tarama testidir. Denver Gelişimsel Tarama testi adı ile ilk kez 1967 yılında Frankenburg ve Dodds tarafndan yayınlanmış, dünyada 50'den fazla ülkede standardize edilerek uygulamaya konmuştur. 1980 yılında Türk çocuklarına Ankara standardizasyonu Prof. Dr. Kalbiye Yalaz ve Prof. Dr. Shirley Epir tarafından yapılarak kullanıma sunulmuştur. Denver II, 1996 yılında Prof. Dr. Kalbiye Yalaz ve Prof. Dr. Banu Anlar'ın Ankara standardizasyonu ve eğitim programı yeniden ülke çağında kullanıma sunulmuştur.

Denver II sağlıklı görünümdeki çocuklarda olası gelişimsel sorunları saptamak amacı ile kullanılır. Üç temel alanda değerlidir:

a) Sağlıklı gözüken çocukları olası sorunlar yönünden taraması,
b) Gelişimsel gerilik olduğundan kuşkulanılan işlevleri nesnel şekilde saptama olanağı vermesi,
c) Riskli bebekleri (örneğin doğum öncesi sorunlar, düşük doğum ağırlıklı ya da erken doğmuş, çoğul gebelikler, ailede gelişimsel sorunu olanlar, yardımcı üreme teknikleri ile doğan bebekler vb) izlemede kullanılabilmesi.

BİLNOT (BİLİŞSEL POTANSİYELLER İÇİN NÖROPSİKOLOJİK TEST) BATARYASI

  • Batarya algı-tepki kontrolü, dikkat, görsel-mekansal algılama, öğrenme, bellek, irdeleme ve genel yetenek olmak üzere bilişsel süreçlerin büyük bir kısmını ölçmektedir.
  • İşaretleme Testi: İlgili beyin alanı sağ hemisfer ve parietal lobdur. Ölçtüğü bilişsel özellikler görsel mekansal algılama, sürekli dikkat, görsel tarama, ataklık, tepki hızı ve mekansal ihmaldir.
  • Sayı Dizisi Öğrenme Testi: İlgili beyin alanları; mezial temporal alan, hipokampus ve diğer limbik sistem yapılarının hasarına duyarlıdır. Ölçtüğü bilişsel özellikler bellek ve öğrenmedir.
  • Stroop testi TBAG Formu: İlgili beyin alanları; sol frontal lob ve özellikle orbitofrontal korteks hasarına duyarlıdır. Ölçtüğü bilişsel özellikler; algısal kurulumu bozucu etki altında değiştirebilme becerisi, odaklanmış dikkat ve alışılmış bir davranış örüntüsünü bastırabilme, olağan olmayanı yapabilmedir.
  • Çizgi Yönünü Belirleme Testi: İlgili beyin alanları sağ serebral hemisfer ve sağ parietal lob hasarlarına duyarlıdır. Ölçtüğü bilişsel özellikler; görsel-mekansal algılama ve yönelimdir.

BENDER GESTALT GÖRSEL MOTOR ALGILAMA TESTİ

L.A. Bender tarafından geliştirilmiş olan Bender Gestalt Görsel Motor Algılama Testi Ayşe Yalın ve Oya Somer tarafından Türkçeye uyarlanmıştır. Bu test, 5-11 yaş arasındaki bireylere uygulanır.

Zekânın görsel devinimsel motor algılamasında gerilik, regresyon, fonksiyon kaybı ve organik beyin hasarlarını saptamak amacıyla kullanılmaktadır. 9 şekilden oluşmaktadır ve bu şekilleri kişinin çizmesi istenir. Görülen ve çizilen şekillerin her bir farklılığı farklı puanlandırılarak kişinin görsel motor algılama puanı hesaplanır. Sınırlandırılmış süre uygulaması yoktur.

PROJEKTİF TESTLER

Sınırlı bir yapı ve belli belirsiz uyaranlar kullanarak çocuğun sınırsız olarak yanıtlayabildiği testlerdir. Çocuk ve ergenlerin bireysel özelliklerini, sosyal uyumlarını, stresli durumlarla başaçıkma biçimlerini, ruhsal çatışmalarını, duygularını ve benlik algılarını, öykü ve resimler gibi iç dünyalarını dolaylı olarak yansıtacak araçlar yardımıyla değerlendirmeyi hedefleyen testlerdir.

Cümle Tamamlama Testi: 8-16 yaşlar arasındaki çocuklara uygulanmaktadır. Bireysel olarak ya da belli  bir gruba uygulanabilir. Yönerge okunarak çocuğun eksik cümleleri tamamlaması istenir. Çocuk bu testte eksik cümleleri tamamlayış biçimiyle ilgilerini, tutumlarını, beklentilerini, sıkıntılarını vb duygu ve düşüncelerini yansıtır.

Çocuk Algı Testi (CAT): 3-12 yaş arasındaki çocuklara uygulanır. Çocukların hayvanlarla özdeşim kurdukları ve hayvanlar için daha iyi öyküler anlatabilecekleri fikrinden yola çıkarak gelişmiştir.

Goodenough Harris Adam Çizme Testi: 7-9 yaş arasındaki çocuklara uygulanan test, çocuğun çizdiği resim üzerinden zeka gelişimini ölçmeyi amaçlamaktadır.

Gazi-Bayer Resim Yorumlama Testi

Symonds testi

HABERİNİZ OLSUN