UYKU LABORATUVARI

Uyku Laboratuvarı

UYKU VE UYKU BOZUKLUKLARI

Uyku nedir?

Uyku yaşantımızın önemli bir kısmını kapsayan fizyolojik bir süreçtir. Uyku süresinin kişiden kişiye değişmekte olduğu ve bu sürenin 4 saat ile 11 saat arasında değiştiği bilinmektedir. Uyku süreleri genetik faktörlerin etkisi ile kişiden kişiye değişmektedir.  Uyku Gün boyu yorulan, yıpranan sinir sistemi ve diğer organların onarıma alındığı yaşam kalitesini artırmak  için çok önemli olan bir süreçtir.

EGER BU ŞİKAYETLERİNİZ VARSA DİKKAT UYKU BOZUKLUĞUNUZ VAR DEMEKTİR

Gün içinde sürekli yorgunum, uyumak istiyorum, kendimi dinlenmiş hissedemiyorum

Gece uykuya dalmada zorluk çekiyorum, çok az uyuyorum

Gece sıçrama ile uyanıyorum

Uykuda sürekli kabus görüyorum, konuşuyorum

Yatak arkadaşım uykuda horladığımı ve ara ara nefesimi alamadığımı söylüyor

Gece uykularından sık sık uyanıyorum

Gece uykumu çok iyi aldığım halde uyumamış gibi hissediyorum

Toplantılarda, okurken veya TV seyrederken uyuyakalabiliyorum

Sabah yorgun ve baş ağrısı ile uyanıyorum.

UYKU BOZUKLUKLARININ NEDENLERİ

Uykuya dalma ve sürdürmede güçlük toplumda her üç kişiden birinde görülen önemli bir sorundur. Stres gibi psikolojik faktörler, uyum bozuklukları, yaşam tarzı (kafein tüketimi yüksekliği, vardiyalı çalışma, gece yapılan egzersiz vs.), uyku apnesi olarak adlandırılan, uyku sırasında nefes durması, reflü denilen uyku sırasında mide içeriğinin boğaza geri gelmesi en sık nedenlerdendir. Uykusuzluğun nedeni bulunup tedavi edilmediğinde hem psikolojik hem de fiziksel rahatsızlıklar yaşam kalitesini olumsuz etkiler.

Birçok tıbbi problem uykuyu bozabilir ve insanların uykusuzluktan şikayetçi olmasına yol açabilir. Tıbbi hastalığı tedavi etmek uykusuzluğu da tedavi edebilir.

Psikiyatrik problemler:  Depresyon ve anksiyete dediğimiz psikiyatrik problemlerde hastalarda çok uyuma isteği, halsizlik olabildiği gibi uykusuzluk problemleride olabilmektedir. . Psikiyatrik bozuklukların tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar da uykusuzluğa veya tam tersi çok uyuma isteğine neden olabilir. Hastadan alınan doğru anamnezle  hastaya uygun olan doğru ilaç seçildiğinde 1 ay içinde uyku problemi düzeltilebilmektedir.

Uyku ile İlişkili Solunum Bozukluğu: Gündüz yorgunluk,gece horlamaları ve gece uyku partneri tarafından ara ara nefes alamıyor anamnezi alınıyorsa hastadan uyku apnesi hastası alabilirsiniz. Uyku apnesi ne sahip insanların  uyku sırasında nefesi durur. Bu durum kişiyi gece boyunca onlarca hatta yüzlerce kez uyandırabilir. Solunumun durduğu süre 10 saniye gibi kısa olabilir. Çoğu hasta uyandığını hatırlamaz. Uyku apne tanısı için bir uyku testi gerekir. Uyku apnesi olan kimseler pozitif havayolu basıncı denilen tedaviden sıklıkla fayda görürler. Bu tedavi, uyku esnasında burna takılan bir maske yoluyla hava basıncı vererek havayolunu açık tutar. Tedavi edilmediği taktirde beyin ve kalp başta olmak üzere birçok organımız olumsuz etkilenir.

Huzursuz Bacak Sendromu: Uyku ya da istirahat esnasında bacaklarda hissedilen  uyuşma, basınç hissi, ağrı, huzursuzluk gibi kelimelerle  ifade edilebilen  hareket ettirme ihtiyacı ile şikayetlerinde rahatlama olabilen bir sendromdur.  Altta yatan kansızlık, böbrek yetmezliği gibi metabolik bozuklukları araştırdıktan sonra verilen medikal tedavi ile birçok hastada tama yakın düzelmeler sağlanıp kaliteli uykuyu sağlamak mümkündür.

Periyodik Bacak Hareketleri: Periyodik bacak hareketleri uyku sırasında kısa kas kasılmalarıdır. Kasılmalar bir-iki saniye süreli bacak sıçramalarına neden olabilir. Bu hareketler her gece uykuda yüzlerce kısa kesintilere ve huzursuz bir uykuya neden olur. Tedavide ilaçlar, akşam egzersizleri, sıcak banyo veya bunların birleşimi yer alır.

Gastro-özofajeal reflü (mide ekşimesi):Uyku sırasında mide içeriği boğaza geri gelebilir. Bu durum hastayı gece içinde bir çok kez uyandırır. Uyku sırasında, daha az yutkunma olması ve yatar pozisyon nedeniyle daha fazla reflü oluşur. Eğer böyle bir probleminiz varsa, başınızı yastıklarla yukarı kaldırmayı deneyin. Yatağın baş kısmını da 15-20 cm kaldırabilirsiniz. Reflüyü tedavi eden ilaçlar da kullanılır.

Yaşam tarzı: Fazla kafein tüketimi, alkol alımı, vardiyalı çalışma, yatmadan önce yapılan egzersizler.

UYKU BOZUKLUKLARI TEDAVİSİ

Önce uyku bozukluğunun nedeni bulunmalıdır.

Medikal tedaviler uygulanabilir. Uyku hapları ya da uyanık tutmaya yardımcı ilaçlar. Uyku hapları bazen bir başka hastalıklardan kaynaklanan problemleri maskeleyebilir veya tersine arttırabilir. Doğru anamnezle doğru medikal tedavinin kullanılması gerekmektedir. Bazı reçetesiz alınanlar da dahil olmak üzere pek çok uyku hapı mevcuttur. Doktorunuza danışmadan kendi kendinize ilaç kullanmak doğru değildir.

  • Uyku apnesi için buruna takılan bir maske ile hava basıncı verilerek hava yolunun açık tutulması
  • Uyku hijyeni olarak adlandırılan kuralların yapılması

UYKU HİJYENİ  NEDİR?

  • Akşam kafein tüketilmemeli,
  • Hergün aynı saatte yatıp aynı saatte uyanmak (haftasonları dahil),
  • Sabah uyanınca yataktan kalkmak, yatağı uyandıktan sonra dinlenme yeri olarak kullanmamak,
  • Yatağınızı uyku ve cinsel ilişki dışında kullanmamak,
  • Gündüz uykusu uyumamak,
  • Akşam sporu yapmamak,

Gündüz yapılan egzersizlerin olumlu etkisi olmaktadır.

Yatmadan önce odanızı havalandırmak,

Akşam alkollü içecek ve sigara gibi nikotin içeren maddelerden uzak durmak,

Oda ısısına özen göstermek. Yatak odanızı sessiz, karanlık ve hafif soğuk duruma getirmek,

Gün içinde yapmanız gerekip gece aklınıza takılabilecek olan sorunları yatağa girmeden önce halletmeye çalışmak ile uyku kalitesini arttırmak mümkün olabilmektedir.

UYKU LABORATUVARI

Uyku hastalıkları tanısında özel donanımlara sahip  olan labaratuvarda uyku bozukluklarının nedenlerini araştırmak saptamak ve uygun tedaviye başlamada yol gösterici olan aletler kullanılmaktadır. Uykuda solunum bozuklukları, uluslararası sınıflamalarda yer alan primer uykuda solunum bozuklukları olabileceği gibi, diğer medikal hastalıklara eşlik eden uykuda solunum bozuklukları da olabilir.

Uyku laboratuvarındaki polisomnografik kayıtlamalar en temel verileri sağlamaktadır. Polisomnografik incelemeler sırasında  kullanılan kayıtlarda

1) EEG: (Elektroanselograf) Gece uykusu boyunca elektroanselografik kayıtlamalar yapılarak kişinin uyku  uyanıklık dönemleri ve uykunun evreleri belirlenir

2) EOG: (Elektro-okülograf) Göz hareketleri belirlenebilmektedir

3) EMG: (Elektromyografi) Kasların kasılı yada gevşemiş olduğu dönemler belirlenir

4) PULSE OKSİMETER: Uyku sırasında kanda dolaşan azaldığı dönemler ve dönemlerin sayısı, süresi ve derinliği gibi bilgilere ulaşmamızı sağlar

5) EKG: Kalp ritmi, kalp hızı gibi bulgulara ulaşmak için kullanılır

6) Hava akım ölçümü ile nefes alış verişlerin derinliği, düzeni takip edilir, nefes durmaları belirlenir. Karın veya göğüsten solunum alıp almadığını,  bazı dönmelerde nefes alamama ataklarının yaşandığını gösteren kayıtlar

7) Bacak hareketleri izlenir kayıt edilir ve değerlendirilir.

Tüm bu paremetreler gece uykunuzu polisomnografi ile kayıtlanması ile değerlendirilerek uyku bozukluğunuzun tanı ve tedavisinde çok önemli bilgiler verir.