Radyoterapi ile Kanser Tedavisi

radyoterapi-ile-kanser-tedavisi

Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı’nın (IARC) tahminlerine göre 2030 yılına kadar, küresel yükün artması, nüfusun büyümesi ve yaşlanması nedenleriyle sadece 21,7 milyon yeni kanser vakası ve 13 milyon kansere bağlı ölüm beklenmektedir, ki bu sayı 2015 yılında 8,8 milyon kişi idi.

Ekonomik olarak gelişmekte olan ülkelerde sigara, zayıf diyet, fiziksel hareketsizlik ve daha az doğum gibi batılı yaşam biçimlerinin benimsenmesinden dolayı gelecekteki kanser yükü muhtemelen daha da büyük olacaktır.

Günümüzde tarama programları, PET (pozitron emisyon tomografisi) gibi gelişmiş görüntüleme ve laboratuvar yöntemleriyle artık birçok kanser türünü daha erken safhada tespit edip tedavi seçeneklerini başarıyla uygulanabilmektedir.

Radyoterapi de kanser tedavisinde kullanılan oldukça etkili tedavi yöntemlerinden birisi. Türk Kanser Derneği, radyoterapi ile ilgili bilmeniz gerekenleri, tedavi esnasında ve sonrasında neler yapmanız ve nasıl beslenmeniz gerektiği hakkında sizleri bilgilendirmek için Radyasyon Onkolojisi Uzmanı Dr. Hasan Morcalı ile birlikte sizler için bu yazıyı hazırladı.

RADYOTERAPI NEDİR?

Radyoterapi yüksek dozda radyasyonun gelişmiş tedavi cihazları aracılığıyla hastalıklı dokuya dışarıdan uygulanmasıdır. Şua veya ışın tedavisi olarakta adlandırılır.

RADYOTERAPİ VÜCUDU NASIL ETKİLER?

Radyoterapi bölgesel bir tedavi şeklidir tüm vücudu etkilemez, uygulandığı bölgede etki oluşturur dolayısı ile yan etkilerde genellikle sınırlı ve geçicidir. Radyoterapi sonrası hastaların üzerinde radyasyon kalmaz tedavi sonrası hastaların yakınları ile temasında sakınca yoktur.

RADYOTERAPİ NASIL UYGULANIR?

Radyoterapi genellikle eksternal (dışarıdan) noninvaziv yöntemle uygulanır bazen veya internal (içeriden) dediğimiz yöntemle doğrudan vücudun veya tümörün içerisine uygulanabilir. Radyoterapi sırasında kullanıla ışın gözle görülmez.

RADYOTERAPİ NE KADAR SÜRER KAÇ KEZ UYGULANIR?

Radyoterapi genellikle hafta içi günlerde günde bir kez uygulanır, hafta sonları dinlenme günüdür. Radyoterapide tedavi süresi hastalığın türüne göre değişmekle birlikte klasik radyoterapi tedavilerinde toplamda 2 hafta ile 8 hafta arasında değişmektedir. Stereotaktik radyoterapide tedaviler bir ila beş seans arası değişmektedir. Her tedavi seansı genellikle 5 ile 10 dakika arası değişir.

KANSERİN GÖRÜLME SIKLIĞI ARTIYOR MU GERÇEKTEN?

Kanser görülme sıklığı genellikle ileriki yaşlarda artmakla beraber günümüzde de ortalama yaşam süresinin artması yanında olumsuz yaşam koşullarına bağlı birçok biyolojik ve fiziksel faktöründe etkisiyle kanser görülme sıklığı maalesef giderek artmakta.

Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı’nın (IARC) tahminlerine göre 2030 yılına kadar, küresel yükün, nüfusun büyümesi ve yaşlanması nedeniyle sadece 21,7 milyon yeni kanser vakası ve 13 milyon kanser ölümü ile büyümesi bekleniyor.

Ekonomik gelişmekte olan ülkelerde sigara, zayıf diyet, fiziksel hareketsizlik ve daha az doğum gibi batılı yaşam biçimlerinin benimsenmesinden dolayı gelecekteki kanser yükü muhtemelen daha da büyük olacaktır.

Günümüzde tarama programları, PET (pozitron emisyon tomografisi) gibi gelişmiş görüntüleme ve laboratuvar yöntemleriyle artık birçok kanser türünü daha erken safhada tespit edip küratif tedavi seçeneklerin başarıyla
uygulayabilmekteyiz.

RADYOTERAPİ ALANINDAKİ GELİŞMELER NELERDİR?

True-Beam gibi ileri teknoloji tedavi tekniklerini uygulayabilen cihazlar sayesinde tedavi süreleri kısalırken, tümörlü doku çevresindeki normal dokuları koruma oranları arttı.

Böylece hem uygulanan tedavilerin başarısı hem de hastaların konforu artarak yan etkiler azaldı. RPM (Real timepositionmanagement) gibi hastanın solunum periyodunu tedavi sırasında takip eden ve istenilen aralıkta ışınlama yapmaya imkan veren sistemler sayesinde tümörlü dokuya daha yüksek doz radyasyon verirken normal dokular daha yüksek oranda korunabilmekte.

Radyoterapi alanındaki gelişmelere paralel olarak kullanım alanı kanser dışı hastalıklarda da giderek artmakta ve başarılı sonuçlar elde edilmekte.

STEREOTAKTİK RADYOTERAPİ NEDİR NASIL UYGULANIR?

Stereotaktik radyoterapi günümüzde kullanım alanı ve sıkılığı giderek artan gelişmiş radyoterapi uygulamalarından birisi. Aslında Stereotaktik Radyoterapi yüksek dozda radyasyonun gelişmiş görüntüleme yöntemleriyle yeri ve boyutu yüksek doğrulukta belirlenmiş tümöral veya bazen tümöral olmayan hastalıklı bölgeye ileri teknoloji tedavi cihazları ile bir veya bazen birkaç seansta uygulanmasıdır.

İlk uygulamaları Gamma-Knife ile başlayan sonrasında Cyber-Knife cihazının da kullanıldığı Stereotaktik radyoterapinin günümüzde TrueBeam gibi gelişmiş tedavi cihazlarının kullanıldığı linac-based uygulamaları giderek artmaktadır. Stereotaktik radyoterapi sadece belirli tümör tipleri ve belli çaptaki tümörlerde özel endikasyonlarda kullanılmaktadır.

KANSER DIŞI HASTALIKLARDA RADYOTERAPİ

Radyoterapi tedavisi her ne kadar kanserin ana tedavi seçeneklerden birisi olsa da ileri teknoloji tedavi cihazlarının kullanıma girmesi ile birçok kanser dışı hastalıkta da radyoterapi tedavisi başarıyla uygulanabilmekte. Bu hastalıklarda radyoterapi bazen birinci tedavi seçeneği, bazen de diğer tedavilerin cevapsız kaldığı durumlarda alternatif tedavi yöntemi olarak kullanılmakta.

Bu hastalıklarda klasik radyoterapi düşük dozlarda belli sürelerde verilmekte iken günümüzde stereotaktik radyoterapi sayesinde aynı tedaviler bir veya birkaç seansta uygulanabilmekte.

Bu hastalıklardan bazıları:

Meningioma, Trigeminal nevralji, Beyin içi Ateriovenözmalformasyonlar, Akustik nörinom, Vertebrahemanjiomları, Glomus tümörü, Keloid.

RADYOTERAPI TEDAVISI SIRASINDA NASIL BESLENMEK GEREKİR?

Kanser tedavisi sırasında vücut hastalıkla ve tedavinin yan etkileriyle ciddi bir savaş vermekte dolayısıyla vücut direncini yüksek tutmak çok önemli. Yüksek kalorili ve proteinden zengin gıdalarla beslenmek gerekli.

ÖNERILEN BESINLER

Et, balık, yumurta, peynir, yağlı süt, kuru baklagiller. Vücudun sıvı ihtiyacı arttığı için bol sıvı almak önemli, mümkünse günde 3 litre. Çok acı, çok ekşi yiyeceklerden, asitli içeceklerden kaçınmak gerekir. Lifli ve hazmı kolay yiyecekler tercih etmek gerekir. Yemek yemekte sorun yaşıyorsanız aşağıdaki önerilerden faydalanabilirsiniz.

  • Az ve sık yiyin.
  • Yutma zorluğu olduğunda yumuşak veya sıvı yiyecekler tercih edin
  • Alkolden kaçının – ağız kuruluğunu artırır ve sindirimi zorlaştırır.
  • Ağız veya yemek borusu tedaviden etkilenmiş ise baharatlı gıdalardan kaçının
  • Doktorunuzla tedavi boyunca iletişim halinde kalın ve oluşabilecek yan etkilere karşı erken önlem almalarını sağlayın.
X